“Ақидату Абу Мадйан”

Lotin alifbosida

Абу Мадйан Шуайб ибн Ҳусан ал-Мағрибий ал-Андалусий (514-593/1120-1196) раҳматуллоҳи алайҳи Ашбилия минтақасида туғилиб-ўсган, моликий мазҳабига мансуб, ўз даврининг улуғ мутасаввифларидан бири. У ерда унинг ўз мадрасаси бўлган. Адалусиялик уламоларнинг кўпчилиги унинг ушбу мадрасасидан етишиб чиққан. Аввал Бажоя шаҳрида яшаган, сўнг Талмасонда яшаб қолган. Тариқатга берилиб, илм ва зуҳд билан танилган шайхлардан бири. Андалусияда тасаввуф, зуҳд тарқалишига буюк ҳисса қўшган. Имом аз-Заҳабий раҳимаҳуллоҳ уни илм, амал, ижтиҳод, тарбияда етук мартабага етишганини мақтаган бўлсалар, Ибн Таймия раҳимаҳуллоҳ унинг тасаввуф шайхи сифатидаги тўғри йўли ва услубини мақтаб кўрсатганлар. Муҳйиддин абн ал-Арабий қуддиса сирруҳу эса уни “Султон ал-ворисин” (Пайғамбар меросхўрларининг султони”) ва “Шайх аш-шуйух” (Шайхлар шайхи) деб зикр қилганлар. У зот 590-598/1193-1198 йиллар атрофида вафот этганлар, охирги сўзлари “Аллоҳ, ал-Ҳаййу!” бўлган. Унинг “Мафотиҳ ал-ғайб”, “Унс ал-ваҳид ва беҳжат ал-мурид” номли асарлари мавжуд.

Ҳамидуллоҳ Беруний.

عَقِيدَةُ أبى مَدْيَن

بسم الله الرحمن الرحيم

Бисмиллaҳир роҳманир роҳийм.

اَلْحَمْدُ للهِ اَلَّذِى تَسَتَّرَ عن الحَدِّ و الأيْنِ و الْكَيْفِ و الزَّمانِ و المَكانِ. المُتَكَلِّمُ بكلامٍ قديمٍ أزَلِىٍّ صِفَةٍ من صِفاتِهِ قآئِمَةٍ بِذاتِهِ. لا مُنْفَصِلَ عنه و لا عآئِدٍ إلَيِهِ. و لا يَحُلُّ فى الْمُحْدَثاتِ و لا يُجانِسُ الْمَخْلوقاتِ. و لا يُوصَفُ بالحُروفِ و الأصْواتِ. تَنَزَّهَتْ صِفاتُ رَبِّنا عن الأرضِ و السَّمَواتِ.

Чегарадан, қаердаликдан, қандайликдан, замондан ва макондан яширин (беҳожат) бўлган зот – Аллоҳга ҳамдлар бўлсин! У ўз зотида қоим бўлган сифатларидан бир сифат, азалий, қадимий каломи ила гапирувчидир. Ундан (бу калом) ажралиб чиққувчи эмас, унга қайтувчи ҳам эмас. Янги пайдо бўлган яралмишларда сингмайди, яратилганлар жинси (ўхшаши) бўлмайди. Ҳарфлар ва овозлар билан тавсиф қилинмайди. Раббимизнинг сифатлари Ер-у осмонлардан узоқ бўлгандир (покдир).

اَللَّهُمَّ إنّا نُوَحِّدُكَ و لا نَحُدُّكَ، و نُؤْمِنُ بِكَ و لا نُكَيِّفُكَ، و نَعْبُدُكَ و لا نُشَبِّهُكَ، و نَعْتَقِدُ أنّ مَنْ شَبَّهَكَ بِخَلْقِكَ لم يَعْلَم الخالِقَ مِن الْمَخْلوقِ.

Эй, Аллоҳ! Албатта биз Сени ягона деб биламиз, Сени чегараламаймиз. Сенга имон келтирамиз, Сенинг қандайлигингни айтмаймиз. Сенга ибодат қиламиз, Сени (ҳеч нарсага) ўхшатмаймиз. Кимки Сени ўзинг яратган нарсага ўхшатса, яратувчини яралмишдан (фарқини) била олмабди (ажрата олмабди), деб эътиқод қиламиз.

قُلْ هُوَ اللهُ أحَدٌ، اَلله الصَّمَدُ، لَمْ يَلِدْ و لَمْ يُولَدْ و لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أحَدٌ

Айтинг (эй, Расулуллоҳ!): “У Аллоҳ ягонадир. Аллоҳ Самад (эҳтиёжсиз, ҳожатбарор)дир. У туғмаган ва туғилмаган ҳам. Шунингдек, Унинг ҳеч бир тенгги йўқдир” (Ихлос, 1-4).

صَدَقَ اللهُ الْعَظِيمُ اَلَّذِى تَقَدَّسَتْ عَنْ سِمَةِ الحَدَثِ ذاتُهُ، و تَنَزَّهَتْ عَن التَّشْبِيهِ بِصِفَةِ الْجُثَّةِ صِفاتُهُ، و دَلَّتْ على وُجودِهِ مُحْدَثاتُهُ، و شَهِدَتْ بِوَحْدانِيَّتِهِ آياتُهُ.

Буюк Аллоҳ тўғри айтган. У шундай зотки, Унинг зоти янгилик аломатларидан муқаддасдир. Унинг сифатлари жуссалик сифатига ўхшатишдан поклангандир. Яратганлари унинг мавжудлигига далолат қилади. Мўъжизалари унинг яккаю ягоналигига гувоҳлик беради.

الأوّلُ اَلَّذِى لا بِدايَةَ لِأزَلِيَّتِهِ، الآخِرُ اَلَّذِى لا نِهايَةَ لِسَرْمَدِيَّتِهِ. الظَّاهِرُ اَلَّذِى لا شَكَّ فيه، الْباطِنُ اَلَّذِى لَيْسَ لَهُ شَبِيهٌ. الحَىُّ اَلَّذِى لا يَمُوتُ و لا يَفْنَى، الْقادِرُ اَلَّذِى لا يَعْجِزُ و لا يَعْيَى. المُريدُ اَلَّذِى أضَلَّ و أهْدَى و أفْقَرَ و أغْنَى. السَّمِيعُ اَلَّذِى يَسْمَعُ السِّرَّ و أخْفَى. الْبَصِيرُ اَلَّذِى يَبْصُرُ دَبِيبَ النَّمْلِ عَلَى الصَّفَا. الْعالِمُ الذى لا يَضِلُّ و لا يَنْسَى. الْمُتَكَلِّمُ اَلَّذِى لا يَشْبَهُ كلامُهُ كلامًا كَلَّمَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلامُ بكلامِهِ الْقَديمِ. المُنَزَّهِ عَن التَّقْدِيمِ و التَّأْخِيرِ، لا بِصَوْتٍ يُقْرَعُ و لا نِداءٍ يُسْمَعُ، و لا حُروفٍ تُرْجَعُ. كُلُّ الْحُروفِ و الأصْواتِ و النِّداءِ مُحْدَثَةٌ بِالنِّهَايَةِ و الإبْتِداءِ

У аввалдир, азалий бўлгани учун бошланиши йўқ. У охирдир, доимий бўлгани учун ниҳояси йўқ. У зоҳирдир, унга шак-шубҳа йўқ. У ботиндир, унинг ўхшаши йўқ. У тирикдир, ўлмайди ва йўқ бўлмайди. У қодирдир, ожиз бўлмайди, кучсиз ҳам бўлмайди. У хоҳловчидир, (ўз хоҳиш-истаги ила) адаштиради ва ҳидоятга бошлайди, фақир қилади ва бой қилади. У эшитувчидир, яширин ва махфийни ҳам эшитади. У кўрувчидир, Сафо (тоғи) тепасидаги чумолининг ўрмалашини ҳам кўради. У билувчидир, адашмайди ва унутмайди. У гапирувчидир, унинг сўзлаши (яралмишлар томонидан айтиладиган) гапга ўхшамайди. У Мусо алайҳиссаломга ўзининг қадимий каломи ила гапиргандир. У (гап ҳарфлар сингари) олдин ва кейин бўлишдан узоқдир; гумбирлайдиган овоз эмас, эшитиладиган нидо эмас; қайтариладиган ҳарф эмасдир. Барча ҳарфлар, овозлар, нидолар охирию бошланишдаёқ пайдо бўлгандир.

جَلَّ رَبُّنا و عَلَا و تَبارَكَ و تَعَالَى، لَهُ الْأَسْمآءِ الْحُسْنَى و الصِّفاتُ العُلَى

Бизнинг олий, баракотли роббимиз буюкдир. Унинг гўзал исмлари бор, олий сифатлари бор.

حَيَوتُهُ لَيْسَ لَها بِدايَةٌ فَالْبِدايَةُ بِالعَدَمِ مَسْبُوقَةٌ. قُدْرَتُهُ لَيْسَ لَها نِهايَةٌ فالنِّهَايَةُ بِالتَّخْصِيصِ مَخْلُوقَةٌ. إرادَتُهُ لَيْسَتْ بِحادِثَةٍ فَالْحادِثَةُ بِالأضْدادِ مَطْرُوقَةٌ. سَمْعُهُ لَيْسَ بِجارِحَةٍ فَالْجارِحَةُ مَخْرُوقَةٌ. بَصَرُهُ لَيْسَ بحَدَقَةٍ فَالْحَدَقَةُ مَشْقُوقَةٌ. عِلْمُهُ لَيْسَ بِكَسْبٍ فَالْكَسْبُ بِالتَّأَمُّلِ و الإسْتِدْلالِ يُعْلَمُ، و بِضَرُورِىٍّ فَالضَّرُورَةُ عَلَى الإرادَةِ و الإكْرَاهِ تُلْزَمُ

Унинг ҳаётида бошланиш йўқдир. Бошланиш эса йўқликдан олдиндадир. Унинг қудратида ниҳоя йўқдир. Ниҳоя эса яралмишларга хос қилингандир. Унинг иродаси янгидан пайдо бўлган эмас. Янги пайдо бўлиш эса қарама-қаршиликларга йўл топгандир. Унинг эшитиши аъзо билан эмас. Аъзо эса тешик қилинган. Унинг кўриши қорачиқ билан эмас. Қорачиқ эса ёрилгандир. Унинг илми касб билан эмас. Касб эса ўйлаш, далил ахтариш ва зарурийлик ила билинади. Зарурат эса ирода ва мажбурлашга лозим бўлади. (Аллоҳ эса зарурийликдан беҳожатдир).

كَلامُهُ لَيْسَ بِصَوْتٍ فَالأصْواتُ تُوجَدُ و تُعْدَمُ، و لا بِحُرُوفٍ فَالْحُرُوفُ تُؤَخَّرُ و تُقَدَّمُ

Унинг каломи овоз билан эмас, (чунки) овозлар топилади ва йўқ бўлади. Ҳарфлар билан ҳам эмас, (чунки) ҳарфлар олдинма-кейин бўлаверади.

جَلَّ رَبُّنَا عَن التَّشْبِيهِ لِخَلْقِهِ، و كَلَّ خَلْقُهُ عَن الْقِيامِ بِكُنْهِ حَقِّهِ. بَلْ هُوَ الْقَدِيمُ الأزَلىُّ الدَّآئِمُ الأبَدِىُّ، اَلَّذِى لَيْسَ لِذاتِهِ قَدٌّ، و لا لِوَجْهِهِ خَدٌّ، و لا لِيَدِهِ زَنْدٌ، و لا لَهُ قَبْلٌ و لا بَعْدٌ. لَيْسَ بِجَوْهَرٍ فإنّ الْجَوْهَرَ بِالتَّحَيُّزِ مَعْرُوفٌ، و لا بِعَرَضٍ فالْعَرَضُ بِاسْتِحالَةِ الْبَقآءِ مَوْصُوفٌ، و لا بِجِسْمٍ فَالْجِسْمُ بِالْجِهَاتِ مَحْفُوفٌ

Бизнинг парвардигоримиз яралмишларга ўхшашдан буюкроқдир. Унинг яралмишлари Унинг ҳақиқатининг моҳиятига (тенг) туришдан пастдир. Балки, у қадимийдир, азалийдир, доимийдир ва абадийдир. У шундай Зотки, Унинг зотида қадду қомат бўлмайди; Унинг юзида чакка-чеҳра бўлмайди; Унинг қўлида тирсак-билак бўлмайди. Унинг учун олдин ва кейин бўлмайди. У жавҳар (модда-материя, атом) эмас, чунки жавҳар чегараланиш ила танилган. У араз (аксиденция) эмас, чунки араз боқийлиги маҳол экани билан сифатланган. У жисм эмас, чунки жисм жиҳатлар (томонлар) билан ўралгандир.

هُوَ خالِقُ الأجْسامِ و النُّفُوسِ، و رازِقُ أهْلِ الجُودِ و الْبُوسِ، و مُقَدِّرُ السُّعُودِ و النُّحُوسِ، و مُدَبِّرُ الأَفْلاكِ و الشُّمُوسِ

У жисмлар ва жонларнинг яратувчисидир. У саховат ва бахиллик эгаларининг ризқ берувчисидир. У бахт ва бахтсизликларни тақдир қилувчидир. У фалак ва қуёшларни тадбир қилувчидир.

هُوَ اللهُ الَّذِى لا اِلَهَ اِلّا هُوَ الْمَلِكُ القُدُّوسُ، عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى مِنْ غَيْرِ تَمَكُّنٍ و لا بِجُلُوسٍ، لا الْعَرْشَ لَهُ مِنْ قِبَلِ الْقَرَارِ، و لا التَّمَكُّنَ لَهُ مِنْ جِهَةِ الْإسْتِقْرارِ . الْعَرْشُ لَهُ حَدٌّ و مِقْدَارٌ. و الرَّبُّ لا يُدْرِكُهُ الأبْصَارُ. الْعَرْشُ تُكَيِّفُهُ خَواطِرُ العُقولِ و تُصِفُهُ بالعَرَضِ و الطُّولِ و مَعَ ذَلِكَ مَحْمُولٌ

У Аллоҳдир, ҳеч илоҳ йўқ, фақат У бордир, подшоҳдир, ўта муқаддасдир. Макон тутмасдан ва ўтирмасдан Аршни эгаллагандир. Унинг Арши қарорланиш жиҳати билан бўлмайди, қарор топиш жиҳати ила уни макон тутмайди. Аршнинг чегараси ва миқдори бордир. Парвардигорни (бор сифатлари ила) кўзлар идрок ила олмайди. Аршнинг қандайлигини эса ақлларнинг хотиралари айта олади, уни араз (ҳодислиги) ва узунлиги ила сифатлай олади. Шу билан бирга у кўтариб турилгандир.

 و الْقَدِيمُ لا يَزولُ و لا يَحُولُ، الْعَرْشُ بِنَفْسِهِ هُوَ المَكانُ و لَهُ جَوانِبُ و أرْكَانٌ. كانَ اللهُ و لا مَكانَ، و هُوَ اْلآنَ عَلَى ما عَلَيْهِ كَانَ. لَيْسَ لَهُ تَحْتٌ فَيَقِلُهُ، و لا فَوْقٌ فَيَصِلُهُ، و لا جَوانِبَ فَتَعْدِلُهُ، و لا خَلْفٌ فَيَسُدُهُ، و لا أمَامٌ فَيَحُدُّهُ

Қадим йўқ бўлмайди, (бошқага) ўзгармайди. Арш ўз ҳолича макондир, унинг томонлари ва устунлари бор. Аллоҳ бўлганида макон бўлмаган. У (Аллоҳ) қандай бўлган бўлса, ҳозир ҳам шундайдир! У устига чиқиш мумкин бўладиган ост эмас. У бориб етишадиган уст эмас. У баробар бўладиган томонлар эмас. У (орқага) болиш қилинадиган орт эмас. У чегара қилиб олинадиган олд эмас.

جَلَّ عَن التَّحَيُّزِ و التَّقْدِيرِ و التَّغْيِيرِ و التَّكْيِيفِ و التّشْبِيهِ و التّصْوِيرِ و الشَّبِيهِ و النَّظِيرِ. لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَئٌ و هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ

و الْحَمْدُ لِلَّهِ وَحْدَهُ

У маконлашувдан, ўлчанувдан, ўзгаришдан, қандай бўлишдан, ўхшатишдан, тасвирланишдан, ўхшаши ва тенги чиқишдан буюк зотдир! Унга ҳеч бир нарса ўхшамайди. У ўта кўрувчи ва жуда эшитувчидир (Шўро, 11).

Ягона бўлмиш Аллоҳга ҳамдлар бўлсин!

تمّت العقيدة للشيخ أبى مَدْيَن قُدِّسَ سِرُّهُ

كَتَبَهُ حَمِيدُ اللهِ اَلْبِيرُونِى عفى عنه

Шайх Абу Мадйан қуддиса сирруҳунинг ақидаси тамом бўлди.

 

Яна бўлимга тегишли...

Фикр билдиринг

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *